AI-gegenereerde teksten: wanneer is een label verplicht?
- Miranda Haak
- 18 aug
- 4 minuten om te lezen
Deel 2 van een driedelige serie over de nieuwe Europese richtsnoeren voor AI-transparantie
Vanaf 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen van de AI Act. Maar betekent het gebruik van ChatGPT of andere generatieve AI dat een artikel, rapport of social-mediabericht voortaan als AI-content moet worden gelabeld?
Nee. Niet iedere tekst waarbij AI is gebruikt, hoeft van een AI-label te worden voorzien. Bepalend is onder meer waarvoor de tekst wordt gepubliceerd én of menselijke beoordeling en redactionele verantwoordelijkheid zijn geborgd.
In deel 1 van deze serie bespraken we wanneer zichtbaar moet zijn dat AI is gebruikt. In dit tweede deel zoomen we in op AI-gegenereerde en AI-bewerkte teksten.
Niet alle AI-gegenereerde teksten hoeven gelabeld te worden
Organisaties gebruiken AI steeds vaker om teksten op te stellen, samen te vatten, te herschrijven of te vertalen — denk aan artikelen, nieuwsberichten, rapportages en berichten op sociale media. Dat betekent niet dat elke tekst waarbij AI is gebruikt, zichtbaar als AI-content moet worden gelabeld.
Drie voorwaarden, cumulatief
Een zichtbare AI-vermelding is pas verplicht wanneer alle drie de volgende voorwaarden gelden:
de tekst is met AI gegenereerd of inhoudelijk gemanipuleerd;
de tekst wordt gepubliceerd met het doel het publiek te informeren;
de tekst gaat over een onderwerp van publiek belang.
Wanneer is een tekst "gepubliceerd"?
Publicatie betekent: toegankelijk voor een onbepaald en betrekkelijk groot aantal personen — ook als dat alleen tegen betaling of via een abonnement is. Denk aan artikelen op een openbare website, nieuwsberichten, publiek toegankelijke social-mediaposts en openbare bedrijfsrapportages.
Niet als publicatie geldt: individuele correspondentie, advies aan een specifieke cliënt, interne communicatie, berichten in een kleine besloten groep, of een chatbotantwoord dat alleen voor één gebruiker zichtbaar is.
Wat is een "onderwerp van publiek belang"?
Dit begrip wordt breed uitgelegd: onderwerpen die relevant zijn voor de samenleving en aanleiding kunnen geven tot publiek debat of maatschappelijke controle. De richtsnoeren noemen onder meer:
politiek en democratische processen;
openbaar bestuur en publieke dienstverlening;
rechtspraak en grondrechten;
openbare veiligheid;
volksgezondheid en consumentenveiligheid;
milieu en klimaat;
economische, financiële, wetenschappelijke en culturele ontwikkelingen.
Marketingteksten en productomschrijvingen vallen doorgaans niet onder de labelplicht, tenzij ze claims bevatten over bijvoorbeeld gezondheid, consumentenveiligheid, milieu, duurzaamheid of financiële ontwikkelingen. Dan moet per geval worden beoordeeld of de tekst óók bedoeld is om over een onderwerp van publiek belang te informeren.
Hoe moet een AI-label eruitzien?
De melding moet voor de lezer waarneembaar zijn. Een technische registratie in metadata alleen is niet voldoende, en een vermelding die uitsluitend diep in algemene voorwaarden staat, volstaat evenmin.
De uitzondering: menselijke controle + redactionele verantwoordelijkheid
Een afzonderlijke AI-vermelding is niet verplicht wanneer beide onderstaande voorwaarden zijn vervuld:
de tekst heeft een proces van menselijke toetsing of redactionele controle ondergaan;
een natuurlijke of rechtspersoon draagt redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie.
Niet voldoende voor "menselijke beoordeling":
alleen spelling en grammatica controleren;
de tekst vluchtig doorlezen;
zonder inhoudelijke beoordeling akkoord geven;
uitsluitend een tweede AI-systeem laten controleren;
een redactioneel beleid hebben zonder dat de concrete tekst daadwerkelijk wordt beoordeeld.
Wel vereist is een bewuste inhoudelijke beoordeling door iemand met relevante kennis en professioneel oordeel, waarbij feitencontrole minimaal onderdeel moet zijn van die beoordeling.
Belangrijk: de controle moet betrekking hebben op de uiteindelijke versie. Wordt een tekst eerst door een mens beoordeeld en daarna nog substantieel door AI herschreven, dan moet de nieuwe versie opnieuw worden gecontroleerd.
Een zorgvuldig proces ziet er dus zo uit:
AI-ondersteund concept → inhoudelijke menselijke beoordeling → correcties → definitieve goedkeuring → publicatie
Wie draagt redactionele verantwoordelijkheid?
Dat kan de publicerende organisatie, een redactie, een inhoudelijk verantwoordelijke functionaris of een individuele auteur zijn — mits die persoon daadwerkelijk bevoegd is om de tekst goed te keuren, te wijzigen of af te wijzen. De Commissie beveelt aan om deze verantwoordelijke gemakkelijk vindbaar te maken, bijvoorbeeld via een colofon of de juridische informatie op de website, om de publieke verantwoordingsplicht te ondersteunen. Dit is een aanbevolen praktijk om de uitzondering aannemelijk te maken; artikel 50 zelf verplicht niet tot vermelding van een individuele redacteur bij elke publicatie.
Wat betekent dit voor de interne organisatie?
Organisaties doen er goed aan vast te leggen:
waar AI wordt gebruikt voor openbare publicaties;
wie de inhoud controleert en de feiten verifieert;
wie de eindversie goedkeurt en redactionele verantwoordelijkheid draagt;
of er ná de eindcontrole nog AI-bewerkingen plaatsvinden.
Een zwaar nieuw controleproces is niet per se nodig — wel moet aantoonbaar zijn dat de eindversie inhoudelijk door een bevoegde, deskundige persoon is beoordeeld. Aansluiting bij en naleving van de Europese praktijkcode voor transparantie van AI-gegenereerde content, gepubliceerd op 10 juni 2026, kan organisaties helpen om hun werkwijze en naleving te onderbouwen. De praktijkcode vormt echter geen vrijstelling van artikel 50 en biedt geen absolute garantie dat aan de wettelijke verplichtingen is voldaan.
Conclusie: wanneer is een AI-label verplicht?
De centrale vraag is niet: is AI gebruikt bij het schrijven? De relevante vraag is of de uiteindelijke tekst onder artikel 50 lid 4 valt en, zo ja, of sprake is van inhoudelijke menselijke beoordeling én redactionele verantwoordelijkheid.
Dat onderscheid is belangrijk. Het gebruik van AI bij het opstellen, herschrijven of vertalen van een tekst leidt op zichzelf niet tot een verplicht AI-label.
In deel 3 gaan we in op chatbots, AI-assistenten en deepfakes.
Meer weten?
DUFINCO helpt organisaties om hun AI-toepassingen te inventariseren en vast te stellen welke transparantieverplichtingen van artikel 50 van de AI Act van toepassing zijn. Voor organisaties die AI gebruiken bij externe communicatie kunnen wij ook beoordelen wanneer een AI-vermelding nodig is en hoe menselijke beoordeling en redactionele verantwoordelijkheid praktisch kunnen worden ingericht.
Wilt u weten wat artikel 50 betekent voor de AI-toepassingen binnen uw organisatie?
Neem vrijblijvend contact op via info@dufinco.nl of bel +31 (0)6 512 47 217 voor een eerste verkenning.
