Verpakkingsregelgeving in beweging: wat betekenen SUP en PPWR voor organisaties?

De Europese verpakkingsregelgeving raakt organisaties niet langer alleen op operationeel niveau, maar steeds nadrukkelijker op strategische besluitvorming. Kostenstructuren, investeringskeuzes, contracten met leveranciers en bestuurlijke verantwoordelijkheid worden direct beïnvloed door nieuwe Europese verplichtingen.Tegen die achtergrond markeren de Single Use Plastics-richtlijn (SUP) en de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) een structurele omslag in hoe organisaties met verpakkingen moeten omgaan.

De regelgeving is volop in beweging. Waar de afgelopen jaren de aandacht vooral lag op het terugdringen van specifieke kunststof wegwerpproducten via de SUP-richtlijn, komt daar met de PPWR een nieuw en veel breder kader bij. Samen sturen deze regels op minder afval, meer hergebruik en een grotere verantwoordelijkheid voor producenten en ketenpartners.

1. SUP en PPWR: twee regimes, één richting

SUP en PPWR bestaan naast elkaar, maar verschillen wezenlijk in scope en aanpak.

SUP-richtlijn (2019/904)	PPWR-verordening (2025/40)
EU-richtlijn, nationaal uitgewerkt	EU-verordening, direct bindend
Gericht op specifieke kunststof wegwerpproducten	Geldt voor álle verpakkingen; laat SUP-specifieke verboden en verplichtingen onverlet
Focus op zwerfafval en gedragsverandering	Focus op ontwerp, circulariteit en keten
Beperkte productscope	Integrale levenscyclusbenadering

De SUP-regels blijven van toepassing binnen hun eigen bereik. De PPWR vormt het bredere en structurele kader voor de komende jaren.

Omdat de PPWR een EU-verordening is, gelden de regels rechtstreeks en uniform in alle lidstaten. Dit beperkt de nationale beleidsruimte en vraagt van organisaties een centrale, organisatiebrede voorbereiding. Verpakkingen zijn daarmee niet langer uitsluitend een operationeel onderwerp, maar raken strategische besluitvorming over productontwerp, investeringen, contracten en ketensamenwerking.

De SUP daarentegen is een EU-richtlijn, die door lidstaten nationaal wordt uitgewerkt. Daardoor bestaan er verschillen in invulling, uitzonderingen en handhaving tussen landen. Ook onder SUP raken verpakkingen inmiddels strategische keuzes — bijvoorbeeld door kostenstructuur, herbruikbare alternatieven en UPV-verplichtingen — maar deze keuzes krijgen per lidstaat een andere juridische en praktische uitwerking. Dit is met name relevant voor organisaties die in meerdere lidstaten actief zijn.

2. Wat regelt de SUP-richtlijn?

De SUP-richtlijn richt zich op kunststofproducten voor eenmalig gebruik die vaak in het zwerfafval terechtkomen. De regelgeving maakt daarbij onderscheid tussen verboden producten en producten die zijn toegestaan onder voorwaarden.

2.1. Verboden producten

Sinds juli 2021 mogen bepaalde kunststofproducten niet meer op de markt worden gebracht, waaronder:

• bestek, borden, rietjes en roerstaafjes;

• drinkbekers en voedselverpakkingen van geëxpandeerd polystyreen (EPS/XPS);

• ballonnenstokjes en oxo-degradeerbare kunststoffen.

Voor deze producten geldt een volledig verkoopverbod.

2.2. Producten met eisen (geen verbod)

Voor andere producten geldt geen verbod, maar wel aanvullende verplichtingen, zoals:

• verbruiksvermindering, met name bij bekers en bakjes voor onderweg;

• ontwerpvereisten, zoals vastzittende doppen en een minimumpercentage gerecycled materiaal in PET-flessen;

• gescheiden inzameldoelen voor drankverpakkingen.

  
  

Daarnaast gelden op hoofdlijnen:

• markeringsvoorschriften voor bepaalde productcategorieën, om consumenten te informeren over plasticgebruik en afvalverwerking;

• uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV), waarbij producenten financieel en organisatorisch bijdragen aan inzameling, verwerking, zwerfafvalopruiming en monitoring.

  
  

Deze verplichtingen zijn in Nederland uitgewerkt via het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik, de Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik en het Afwegingskader SUP. Andere lidstaten kunnen binnen de richtlijn andere accenten leggen. Voor internationaal opererende organisaties is het daarom essentieel om onderscheid te maken tussen rechtstreeks geldende EU-verplichtingen en nationale aanvullingen.

2.3 Aanscherpingen SUP per 1 januari 2026 (Nederland)

In Nederland worden de SUP-regels per 1 januari 2026 verder aangescherpt. De huidige variabele meerprijs voor eenmalige bekers en maaltijdverpakkingen met plastic wordt vervangen door een vaste toeslag van € 0,25 bij consumptie onderweg. Daarnaast worden uitzonderingen voor papieren en kartonnen verpakkingen met een kunststof coating beperkt, waardoor herbruikbaar bij consumptie ter plaatse definitief de norm wordt, met uitzondering van gesloten evenementen en enkele specifieke situaties.

Deze wijzigingen veranderen het karakter van de SUP-richtlijn niet, maar maken de regels eenduidiger en beter handhaafbaar.

3. Wat verandert met de PPWR?

De PPWR verlegt de focus van specifieke producten naar het verpakkingssysteem als geheel. De verordening geldt voor alle verpakkingen, ongeacht materiaal of sector.

Belangrijke elementen zijn:

·         recycleerbaarheid van verpakkingen;

·         gebruik van gerecycled materiaal;

·         herbruikbaarheid in onder meer horeca, retail en logistiek;

·         beperking van schadelijke stoffen;

·         uniforme etikettering en ketendocumentatie.

Op bestuursniveau betekent dit dat verpakkingen onderdeel worden van bredere besluitvorming over risicobeheersing, investeringsplanning en leveranciersstrategie. Keuzes voor materiaal, herbruikbaarheid en logistieke systemen hebben directe consequenties voor kosten over de gehele levenscyclus en voor contractuele afspraken binnen de keten.

De eerste verplichtingen gelden vanaf 2026, met verdere aanscherping richting 2030 en daarna.

4. Tijdlijn in één oogopslag

Jaar	SUP	PPWR
2021	Verboden SUP-producten (o.a. bestek, EPS-verpakkingen)	—
2023–2024	Verbruiksreductie & herbruikbare alternatieven	—
2025	Inzameldoelen flessen (77%)	Inwerkingtreding PPWR
2026	Aangescherpte NL-SUP-regels	Eerste PPWR-verplichtingen
2030	—	Recycleerbaarheids- en hergebruikdoelen
2038	—	Aanscherping recycleerbaarheidsnormen

5. Wat betekent dit voor organisaties?

Voor organisaties betekent deze ontwikkeling dat verpakkingen steeds nadrukkelijker een strategisch compliance-onderwerp worden:

• Onder de SUP-regels ligt de nadruk op concrete productkeuzes,herbruikbare alternatieven, prijs- en kostenstructuur en aantoonbare verbruiksreductie.

• Onder de PPWR verschuift de focus naar structurele keuzes in ontwerp, materiaalgebruik, herbruikbaarheid en samenwerking binnen de keten.

  
  

Organisaties die nu al inzicht hebben in hun verpakkingsstromen, leveranciers en gebruikte materialen, zijn beter voorbereid op de aanscherpingen richting 2030. In veel gevallen vraagt dit om afstemming tussen inkoop, productontwikkeling, compliance en duurzaamheid.

6. Tot slot

SUP en PPWR zijn geen losse regels, maar opeenvolgende stappen in dezelfde richting: minder afval, meer hergebruik en transparantie in de keten. Waar SUP direct ingrijpt op specifieke producten en gedrag, legt PPWR het fundament voor een structureel circulair verpakkingssysteem.

Voor organisaties is het essentieel om beide regimes in samenhang te bekijken en tijdig keuzes te maken die ook op langere termijn houdbaar zijn.

Vragen?

Heeft u vragen over de toepassing van de SUP-richtlijn, de aankomende verplichtingen onder de PPWR, of wilt u inzicht krijgen in wat deze regelgeving concreet betekent voor uw organisatie?

Mail ons via info@dufinco.nl of via miranda.haak@dufinco.nl.

Bel ons op +31 6 512 47 217